به گزارش سما ، یکی از افرادی که در تمامی مراحل ساخت و احداث تونل توحید در کنار این مجموعه حضور داشت ، دکترعلیرضا دبیر عضو شورای اسلامی شهر تهران بود، عضو جوان شورای شهر تهران که بخش عمده‌ای از برنامه های عملیاتی شورا را بر عهده گرفته و به قول خودش مهره عملیاتی شورای شهر تهران است.

شاید پیگیری‌ها و دفاع همیشگی او از تونل توحید یکی از عوامل انگیزشی کارفرمایان این پروژه بود، پروژه ای که لقب "بزرگترین" را در تاریخ بلدیه به خود اختصاص داد و می‌رود تا پله‌ای برای دیگر پروژه‌های عمران شهری و بخصوص تونل سازی باشد.

هرچند دکتر دبیر جوان با حضور همیشگی خود در تونل توحید بارها در مقابل دوربین و میکروفون خبرنگاران قرار گرفته، اما گفتگوی مفصل با او در آستانه افتتاح گشایش تونل توحید خالی از لطف نباشد .

پیش از کلنگ زنی

برای بسیاری توجه ویژه علیرضا دبیر به تونل توحید یک سوال بزرگ است، در حالی که برخی حتی یک بار هم از این کارگاه عظیم بازدید نکردند، اما علیرضا دبیر همواره پای ثابت بازدید از این سازه عظیم بود :

من پیش از کلنگ زنی درگیر این تونل بودم، این مسئله به 5 – 6 ماه پیش از ورود من به شورای اسلامی شهر تهران باز می‌گردد، زمانی که در خصوص گزینه‌های پیش رو تصمیم می‌گرفتند و من نیز در این جلسات حضور داشتم.

درست به خاطر دارم که گزینه‌های مورد نظر تونل ، مسیر عبوری منهای یک ، تعریض و احداث پل بود که به علت مسائل کارشناسی تونل انتخاب شد، بعد از کلنگ‌زنی من عضو شورای اسلامی شهر تهران بودم.

خاطرم هست که به همراه آقای یعقوبی به پادگان ارتش رفتیم تا برای عقب نشینی دیوارها مذاکره کنیم . جالب بود که برخورد خوبی با ما نشد، چون تصور می‌کردند مانند گذشته که شهرداری زمین‌ها را می‌گیرد و پس نمی‌دهد ما نیز همین طور برخورد می‌کنیم.

کار در واقع از این نقطه آغاز شد و من هم تا همین امروز پای ثابت این پروژه هستم. در واقع این یکی از دلایل عرق خاص من به این پروژه بود، مهم‌تر از این مسئله باید عنوان کنم که من نماینده مردم شهر تهران هستم و سال‌ها ترافیک این منطقه را با پوست و گوشت به خوبی درک کردم. به‌همین دلیل نیاز این پروژه را به خوبی احساس و برای آسایش مردم منطقه هر تلاشی می‌کردم.

مسئله دیگری که باعث می‌شد من سرسختانه از این پروژه دفاع کنم کم لطفی‌هایی بود که نسبت به این پروژه صورت می‌گرفت و من هم برای دفاع از این مجموعه که به ارزش آن اعتقاد داشتم سرسختانه در مقابل این کم لطفی‌ها ایستادم.

کارشناسی

البته اعتقاد دبیر پیش از آغاز این پروژه شکل گرفت، اعتقادی که به تونل توحید داشت و تا آخرین روزهای ساخت بر روی آن استوار ماند. این همه اعتقاد به تونل‌سازی در شهر آن هم در زمانی که این علم در ایران هنوز جوان به حساب می‌آید جالب توجه است:

از کارشناسی‌های صورت گرفته مشخص بود که این پروژه در چه ابعادی است. در میان گزینه‌ها مسیر منهای یک (که شکلی مانند بزرگراه نیایش پیدا می کند و بزرگراه یادگار امام(ره) نیز بعد از آزادی در این شکل خواهد بود) به علت مشکلات زیرزمینی منتفی شد، ما نمی‌توانستیم برای این پروژه چند سال زندگی مردم را مختل کنیم. ضمن اینکه انتقال مسیر تاسیساتی زیر زمین امکان پذیر نبود.

راهکار بعدی تعریض خیابان بود، کاری که در صورت اجرا می‌بایست تمامی املاک اطراف خیابان خریداری می‌شد که به علت هزینه‌های بسیار بالا این کار اجرایی نبود، هزینه این کار به مراتب بیش از احداث تونل برآورد شد.

گزینه پل هم مورد بررسی قرار گرفت ولی واقعیت این است که پل‌ها موجب کاهش رونق اقتصادی در مناطق زیر پل می‌شوند، علاوه بر این زیبایی‌های شهری را از بین می‌برند، اما تونل محاسن بسیاری دارد. یکی از این محاسن استفاده از آن در شرایط بحرانی است، هرچند همیشه آرزو می‌کنیم که شرایط بحرانی وجود نداشته باشد، اما واقعیت این است که باید برای این روزها نیز به فکر بود.

علاوه بر این با ساخت تونل بدون اینکه مزاحمتی برای مردم بالای تونل ایجاد شود حجم عظیمی از خودروها از زیر سطح زمین جابه‌جا می‌شوند که این خود یک موفقیت بزرگ است. توجه کنید که ما داریم بدون مشکل فضا شش باند به خیابان‌های منطقه اضافه می‌کنیم، خود همین یک دستاورد بزرگ است، همه این‌ها در کنار زیبایی‌هایی که پل از شهر نمی‌گیرد بسیار ارزشمند است.

تونل‌های دوست داشتنی

تونلینگ پروژه موفقی بود که در تهران آغاز شد، رویکردی که بسیاری از کارشناسان شهری امیدوارند این رویکرد در آینده نیز ادامه پیدا کند. دکتر دبیر در این خصوص نیز توضیحاتی می‌دهد:

با تونل توحید رویکرد تونلینگ یا همان تونل‌سازی در تهران تغییر پیدا کرد. این پروژه رویکردی در تهران ایجاد کرد که باعث شد بلافاصله پس از موفقیت در این زمینه، تونل صدر – نیایش هم آغاز شود. زمزمه‌های افزایش تونل‌سازی از همین الان هم به گوش می‌رسد.

برای تونل‌های میدان سپاه تا میدان شوش، صدر – نیایش و برخی تونل‌های دیگر برنامه‌ریزی شده است و بسیاری در حال حاضر به این فکر می‌کنند که بلوار میرداماد هم باید با تونل ادامه پیدا کند، کارشناسان به دنبال راهکار برای ادامه بزرگراه کردستان هستند و در بسیاری موارد دیگر نیز این مسئله به گوش می‌رسد، تونل جایگاه و ارزش خودش را پیدا کرده است و از این پس باید انتظار تونل های بیشتری را داشت.

در واقع دنیا به این سمت می‌رود. کارشناسان شهری در شهر بوستون به این نتیجه رسیده‌اند که باید همه پل‌ها جمع‌آوری شوند و تونل و زیرگذر احداث کنند. در واقع کارشناسان به فکر استفاده از فضای زیر شهر هستند و این رویکرد در دنیا اپیدمی شده است. حتی در مادرید اسپانیا یکصد کیلومتر تونل ساخته شده که نشان از اهمیت معابر زیرزمینی دارد. واقعیت این است که کم‌کم خود مردم از مدیران شهری انتظار تونل‌سازی پیدا می‌کنند.

پل‌های دوست نداشتنی

این‌طور که به نظر می‌رسد پل‌ها در تمامی دنیا جایگاه خود را به تونل‌ها می‌دهند و کم‌کم رخت خود را از شهر ها جمع می‌کنند. عضو هیات رئیسه شورای اسلامی شهر تهران در این زمینه نیز توضیح می‌دهد:

زیبایی شهر دارای اهمیت بسیاری است. اغلب کارشناسان معتقدند که ما نباید در شهر پل بسازیم و عده بیشتری معتقدند که اگر می‌سازیم نباید همه پل‌ها را به یک شکل بسازیم.

پل‌ها باید پیوست اجتماعی داشته باشند و مردم از دیدن این سازه‌های عظیم و چشم خراش دلزده نشوند، ما نباید در این زمینه تنها به فضای فیزیکی توجه کنیم، شهرها روحی دارند که از همه ابعاد شهری اهمیت بیشتری دارند.

علاوه بر این مردمی که در زیر پل‌ها قرار می‌گیرند اذیت می‌شوند، ساخت پل امروزه تنها در خارج یا اطراف شهرها منطقی است ولی در شهر هر چه کمتر باشند بهتر است.

پل‌های آسان، تونل‌های سخت

با همه این تفاسیر تونل‌سازی بسیار سخت‌تر از پل‌سازی است و هزینه و زمان بیشتری نیز صرف می‌کند، البته از دیدگاه این عضو جوان شورای شهر این کارها به نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود:

کار در وسط شهر بسیار متفاوت است، در واقع شما برای کار کردن در وسط شهر باید به مسائل مختلفی توجه کنید، افرادی که کار عمرانی کرده‌اند این مثال را بهتر متوجه می‌شوند، روزانه 2700 متر مکعب خاک از تونل توحید خارج می‌شد که با توجه به شرایط تهران این رقم حیرت‌آور است، اما همه این سختی‌ها برای بهبود وضعیت شهری لازم بود.

در حال حاضر برخی مترو را بسیار هزینه‌بر می‌دانند، در صورتی که این هزینه‌ها بازگشت دارند و در یک سال با سامانه‌های دیگر حمل و نقلی قابل مقایسه نیست. در واقع به نظر من تونلینگ یک نوع سرمایه‌گذاری است و به هیچ عنوان این کارها هزینه نیست.

این پروژه تمام ایرانی

تونل توحید از هر حیث تمام ایرانی است، پروژه‌ای عظیم و حاصل اعتماد به مهندسین داخلی که پایان موفق آن می‌تواند آغازی برای آینده‌ای روشن باشد. شهرداری تهران 250 میلیارد تومان را در جایی هزینه کرد که علاوه بر نقش موثر ترافیکی دانش بزرگی برای میهن اسلامی پدید آورد:

به جز جت‌فن‌ها که داخلی نیستند، از طراح گرفته تا مدیر طرح و مدیر پروژه و حتی کارگران همه عوامل ساخت تونل توحید داخلی بود.

این اعتماد مهم‌ترین بخش اجرای این پروژه بود، افراد بسیاری در این پروژه تجربه‌ای ارزشمند کسب کردند. در واقع دانشی که در این پروژه به دست آمد بسیار مهم بود.

من قریب به سی ماه همراه تونل توحید زندگی کردم، افرادی که در این پروژه حضور داشتند همگی معتقدند که در پروژه‌های بعدی بسیار راحت تر کار را به پیش می برند، همین الان در تونل صدر - نیایش  مهندسین و کارگران روان‌تر کار می‌کنند، حتی بارها در جلسات دیده شده که حرف‌ها کارشناسی و دقیق تر از گذشته شده‌اند. قطعا هرکسی در جایی از این خاک می تواند از این تجربه استفاده کند و به پیشرفت ایران اسلامی کمک کند.

شهرداری برای کسب این تجربه قدم بزرگی برداشت و به مهندسان و تکنسین‌های داخلی اعتماد کرد و شک نداشته باشید که مزد این اعتماد را در آینده نیز خواهد دید. البته به نظر من مزد اصلی این اعتماد را شهر تهران و در کل ایران اسلامی خواهد دید.

شما ده سال بعد با هر یک از مهندسین این پروژه صحبت کنید قطعا از تجربیات و اندوخته‌های علمی ارزشمند این پروژه با شما خواهند گفت. همانطور که در تونل رسالت گیر کرده بودند و شوک سال آخری باعث شد برای تونل توحید هم آماده تر شوند.مطمئن باشید بعدها راحت تر کار می‌کنند.

تونل توحید و رسالت

اما تونل رسالت با حجمی معادل یک سوم تونل توحید 11 سال به طول انجامید، کشف راز تفاوت بین این دو پروژه می‌تواند مسیری برای آینده باشد. عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر تهران در این خصوص توضیح می‌دهد:

اولین مشکل تونل رسالت مدیریت بود. برای احداث تونل رسالت مشکلات رفع معارض داشت که البته بعضی از آنها نیز حقوقی شده بود، اعتماد کافی به پیمانکار وجود نداشت، خود پیمانکار تجربه لازم را نداشت، اما مهم‌ترین مشکل مشکل مدیریت بود. مجموع این عوامل و مشکلات باعث خوابیدن پروژه شد.

توجه داشته باشید که مدیریت درست فقط بودجه نیست، زمانی که شخص شهردار هفته‌ای دو یا حتی سه روز به پروژه ای سر می‌زند انرژی در همه افراد تونل بیشتر می‌شود. پیمانکار، مشاور، عامل چهارم و حتی کارگران وقتی می‌بینن خود شهردار هر روز پای کار است بهتر جلو می روند.

تونل توحید و تخریب‌هایی از جنس رسانه

واقعیت این است که تونل توحید نیز مانند تمام پروژه‌های تونلی در دنیا دچار مشکلاتی شده بود، اما برخی رسانه‌ها چنان بر سر تونل توحید ریزش کردند و برخی نیز بار این ریزش را افزایش دادند که کار از دید روحی سنگین‌تر دنبال شد. مشکلی که البته دکتر دبیر آن را به فال نیک می‌گیرد:

به جز کارگری که در تونل جان خود را از دست داد و من پیش از این تسلیت گفتم و باز هم از طریق همین رسانه تسلیت می‌گویم، خوشبختانه تونل مشکل خاصی نداشت، اما برخی با تخریب‌های خود باعث شدند تونل برای مردم جذاب‌تر شود.

واقعیت این است که بالاخره این پروژه در تاریخ بلدیه بی‌نظیر بوده و هرگاه نگاهی به آن بیندازیم اتوماتیک این مسئله به چشم ما خواهد آمد. آدمی هم نیست که از این تونل عبور نکند. به هر حال گذر همه تهرانی ها به تونل توحید خواهد افتاد، من به شخصه زیاد در این تونل تردد خواهم داشت.

همه این حرف‌ها دست به دست هم می‌دهد که افرادی که سعی در تخریب تونل داشتند خود به خود باعث تبلیغ برای این پروژه موفق شوند. به هر حال من از تمامی کسانی که خواسته یا ناخواسته به امید تخریب این سازه عظیم به نوعی برای تونل توحید تبلیغ کردند تشکر می‌کنم.

البته در این میان مجلس شورای اسلامی و نمایندگان مردم به خوبی حمایت کردند، تمامی نمایندگانی که دیدند، نمایندگانی که مراحل ساخت را پیگیری کردند و حتی نمایندگانی از منطقه شناخت داشتند از این پروژه حمایت کردند که من صمیمانه به نوبه خودم از همه تشکر می‌کنم.

رویکرد شورای شهر نیز به تونل‌سازی بسیار مثبت است، اغلب اعضا کاملا مدافع تونل توحید بودند اما مخالفین نیز بیشتر با شیوه کار و افراد مشکل داشتند. در مجموع شورای سوم شهر تهران به تونل توحید افتخار می‌کند.

یک تونل خاطره

علیرضا دبیر سی‌ماه در کنار تونل توحید زندگی کرد، این واقعیت را تمامی آنهایی که در طول اجرای پروژه در طبقه زیرین شهر تهران بودند به خوبی می‌دانند و تایید می‌کنند، در واقع دبیر برای تونل توحید کم نگذاشت و حالا با افتتاح این پروژه عظیم شهری شاید دلش برای کارگاه بزرگ پروژه و شب‌ها و روزهای زیرزمین بزرگ تهران تنگ شود:

وجب به وجب تونل توحید برای من خاطره است، بعد از افتتاح هر روز که از آن عبور کنم برای من سرشار از خاطرات تلخ و شیرین خواهد بود. تا روزی که زنده‌ام روزهای این پروژه را فراموش نخواهم کرد.

بارها پیش آمد که هفته‌ای دو تا سه بار برای بازدید می‌رفتم، هر ساعتی که فکرش را بکنید من در تونل توحید بودم، تلخی درگذشت یکی از زحمت‌کشان تونل و گاهی اوقات زخمی شدن بچه‌ها در هنگام کار همه و همه تا همیشه در ذهن من خواهد ماند.

چه آب‌هایی که بر سر ما نمی‌ریخت و ما مجبور بودیم دوش بگیریم تا بعد از آن در جلسات شرکت کنیم. اصلا شما 4000 نفر آدم را در یک کارگاه زیرزمینی تصور کنید، همین کافی است که تونل توحید و لحظه‌هایش فراموش نشدنی باشد.

من در آن روزها متوجه شدم که زیر سطح تهران خیلی بی سر و سامان است، نگذارید من خیلی چیزها رو باز کنم، همین کافی است بدانید زیر تهران بی‌سر و سامان تر از این حرف‌هاست.

همچنان در مسیر تونل‌سازی

اما با پایان تونل توحید مسیر تونل‌سازی در تهران سرعت می‌گیرد، در واقع تونل توحید نقطه عطف تونل‌سازی در شهر تهران خواهد بود که تغییر عمده‌ای در شهر ایجاد می‌کند. تغییری که قطعا به درخواست مردم صورت می‌گیرد. البته در این میان عضو جوان و با انگیزه شورای اسلامی شهر تهران برای همیشه مدافع تونل و تونل‌سازی در تهران خواهد بود و برای این بخش از حق مردم کم نخواهد گذاشت:

تا روزی که نماینده مردم باشم پیگیری می‌کنم، حتی اگر نماینده مردم هم نبودم با تمام قوا برای توسعه تونلینگ در تهران تلاش خواهم کرد، البته این تنها مربوط به تونلینگ نیست، به هر حال من نماینده مردم شهرم هستم و همین امروز هر اتفاقی در شهر تهران می‌افتد من در جریان هستم. منتی هم نیست، وظیفه‌ای جز این ندارم.

من همه مسائل، مشکلات و راه‌های توسعه شهری تهران را پیگیری می‌کنم و تونل هم یکی از همین مسائل است. مطمئن باشید همه کارها را تا روزی که حضور داشته باشم پیگیری می‌کنم. به هر حال من مهره عملیاتی شورای شهر هستم و ذاتا پشت میز نشین نیستم.

آرزوهای بزرگ دبیر

یکی از آرزوهای بزرگ تهران رفع مشکل ترافیکی میدان توحید بود که حالا این آرزو برآورده شده است، یکی از افرادی که برای برآورده شدن این ارزو تلاش‌های زیادی کرد علیرضا دبیر بود، حالا خودش از آرزوهایش می‌گوید:

یکی از آرزوهای بزرگ من احداث تونلی در دامنه البرز است که مراحل امکان سنجی و طراحی خود را طی می‌کند، آرزوی من این است که از ابتدای ارتفاع 1800 متری البرز تونلی بزنیم و به کمربندی دور شهر وصل کنیم که کمربند گردی از بزرگراه‌ها دور شهر تهران تشکیل شود، به علت مشکلات شهری این کمربند در شمال تهران حتما باید تونل شود.

دیگر اینکه زیر سطح شهر تهران را سامان بدهیم. ما باید کانال تاسیساتی مشترک داشته باشیم تا همه تاسیسات از آن عبور کنند.

آرزوی بزرگ دیگر من تکمیل متروی تهران است. به شکلی که اینقدر مترو را توسعه دهیم که بتوانیم تمامی پارکینگ‌های عمومی مرکز شهر تهران را تخریب کنیم، وقتی مترو تکمیل باشد مردم میلی به استفاده از خودروهای شخصی نخواهند داشت، مردم با تکمیل خطوط مجبور می‌شوند با مترو و اتوبوس رفت و آمد کنند، چون این کار به راحت‌تر و صرفه‌تر خواهد بود، اینقدر راحت که مسئولین هم با مترو به محل کار خود بروند.

من بارها گفته‌ام که مدیریت واحد شهری قطعا امکان پذیر نیست و شک نکنید که هیچ‌گاه به این نقطه نخواهیم رسید، اما امیدوارم مدیریت یکپارچه شهر تحقق پیدا کند، این موضوعی است که دنیا بر روی آن کار می‌کند.

جا افتادن شورایاری‌ها در تمامی امور هم آرزوی دیگر من است. مهم است که دولت هم به شورایاری‌ها مانند شهرداری پاسخگو باشد. ارگان‌های دیگر هم در این راه یاری کنند تا شورایاری‌ها کارایی خود را کسب کنند. تا روزی که شورایاری به این جایگاه نرسد اتفاق زیادی نخواهد افتاد، چرا که توسعه محلی موجب توسعه منطقه‌ای و سپس عامل توسعه شهری خواهد شد، تسری این مسئله در تمام ایران یکی از آرزوهای من است.

اما آخرین آرزوی من این است که دولت نگاه پدرانه خودش را به سیاست آغشته نکند، واقعیت این است که در هر دولتی بسته به سیستم و سازمان سرویس دهنده و افراد سرویس گیرنده اگر این نگاه یکدست باشد و دچار رنگ و بوی سیاسی نشود شهرها زودتر از آنچه تصور می‌کنیم پیشرفت می‌کنند.